دفتر ریاست

دفترنهادمقام معظم رهبری

حراست

دفتر فرهنگ اسلامی

امربه معروف ونهی از منکر

گزینش

روابط عمومی

چارت سازمانی

 بيانات مقام معظم رهبري درمورد امر به معروف و نهي از منکر

 

آن بخش ديگرى كه باز آن را مختصر عرض مى‏كنم كه مربوط به عموم مردم است دردرجه اول عبارت است از امر به معروف و نهى از منكر در مسائل‏اجتماعى.البته در مسائل فردى، تقوا خيلى زياد مورد توصيه اميرالمومنين‏است; اما در زمينه مسائل اجتماعى شايد هيچ خطابى به مردم شديدتر،غليظتر، زنده‏تر و پرهيجان‏تر از خطاب امر به معروف و نهى از منكر نيست.امربه معروف و نهى از منكر، يك وظيفه عمومى است.البته ما بايد تاسف بخوريم‏از اين‏كه معناى امر به معروف و نهى از منكر درست تشريح نمى‏شود.امر به‏معروف، يعنى ديگران را به كارهاى نيك امر كردن.نهى از منكر، يعنى ديگران‏را از كارهاى بد نهى كردن.امر و نهى، فقط زبان و گفتن است; البته يك‏مرحله قبل از زبان هم دارد كه مرحله قلب است و اگر آن مرحله باشد، امربه معروف زبانى، كامل خواهد شد.وقتى كه شما براى كمك به نظام اسلامى مردم‏را به نيكى امر مى‏كنيد مثلا احسان به فقرا، صدقه، راز دارى، محبت، همكارى،كارهاى نيك، تواضع، حلم، صبر و مى‏گوييد اين كارها را بكن، هنگامى كه دل‏شما نسبت‏به اين معروف، بستگى و شيفتگى داشته باشد، اين امر شما، امرصادقانه است. وقتى كسى را از منكرات نهى مى‏كنيد مثلا ظلم كردن، تعرض كردن،تجاوز به ديگران، اموال عمومى را حيف و ميل كردن، دست درازى به نواميس‏مردم، غيبت كردن، دروغ گفتن، نمامى كردن، توطئه كردن، عليه نظام اسلامى‏كار كردن، با دشمن اسلام همكارى كردن و مى‏گوييد اين كارها را نكن، وقتى كه‏در دل شما نسبت‏به اين كارها بغض وجود داشته باشد، اين نهى، يك نهى‏صادقانه است و خود شما هم طبق همين امر و نهى‏تان عمل مى‏كنيد.اگر خداى‏نكرده دل با زبان همراه نباشد، آنگاه انسان مشمول اين جمله مى‏شود كه‏«لعن الله الامرين بالمعروف التاركين له‏».كسى كه مردم را به نيكى امرمى‏كند، اما خود او به آن عمل نمى‏كند; مردم را از بدى نهى مى‏كند، اما خوداو همان بدى را مرتكب مى‏شود; چنين شخصى مشمول لعنت‏خدا مى‏شود; اين چيزخيلى خطرناكى خواهد شد.

اگر معناى امر به معروف و نهى از منكر و حدود آن براى مردم روشن بشود،معلوم خواهد شد يكى از نوترين، شيرين‏ترين، كارآمدترين و كارسازترين‏شيوه‏هاى تعامل اجتماعى، همين امر به معروف و نهى از منكر است و بعضيهاديگر درنمى‏آيند بگويند «آقا! اين فضولى كردن است‏»! نه، اين همكارى كردن‏است; اين نظارت عمومى است; اين كمك به شيوع خير است; اين كمك به محدودكردن بدى و شر است; كمك به اين است كه در جامعه اسلامى گناه، گناه‏بماند.بدترين خطرها اين است كه يك روز در جامعه، گناه به عنوان صواب‏معرفى بشود; كار خوب به عنوان كار بد معرفى بشود و فرهنگها عوض بشود.وقتى‏كه امر به معروف و نهى از منكر در جامعه رايج‏شد، اين موجب مى‏شود كه گناه‏در نظر مردم هميشه گناه بماند و تبديل به صواب و كار نيك نشود.بدترين‏توطئه‏ها عليه مردم اين است كه طورى كار كنند و حرف بزنند كه كارهاى خوب‏كارهايى كه دين به آنها امر كرده است و رشد و صلاح كشور در آنهاست در نظرمردم به كارهاى بد، و كارهاى بد به كارهاى خوب تبديل شود; اين خطر خيلى‏بزرگى است.

بنابراين اولين فايده امر به معروف و نهى از منكر همين است كه نيكى وبدى، همچنان نيكى و بدى بماند.فايده ديگرش اين است كه وقتى در جامعه‏گناه منتشر بشود و مردم با گناه خو بگيرند، آنگاه اگر در راس جامعه هم‏كسى بخواهد مردم را به خير و صلاح و معروف و نيكى سوق بدهد، كارش با مشكل‏مواجه خواهد شد; نمى‏تواند; يا به آسانى نمى‏تواند; مجبور است‏با صرف‏هزينه فراوان اين كار را انجام بدهد.يكى از موجبات نا كامى تلاشهاى‏اميرمؤمنان با آن قدرت و عظمت در ادامه اين راه، كه بالاخره هم به شهادت‏آن بزرگوار منجر شد، همين بود.اين روايت تكان دهنده و عجيبى است;مى‏فرمايد:«لتامرن بالمعروف و لتنهون عن المنكر او ليسلطن الله عليكم‏شرار كم فيدعو خياركم فلا يستجاب لهم‏»; بايد امر به معروف و نهى از منكررا ميان خودتان اقامه كنيد، رواج بدهيد و نسبت‏به آن پايبند باشيد; اگرنكرديد، خدا اشرار و فاسدها و وابسته‏ها را بر شما مسلط مى‏كند; يعنى زمام‏امور سياست كشور به مرور به دست امثال حجاج بن يوسف خواهد افتاد! همان‏كوفه‏يى كه اميرالمومنين در راس آن قرار داشت و در آن‏جا امر و نهى مى‏كرد ودر مسجدش خطبه مى‏خواند، به خاطر ترك امر به معروف و نهى از منكر، به مروربه آن‏جايى رسيد كه حجاج‏بن‏يوسف ثقفى آمد و در همان مسجد ايستاد و خطبه‏خواند و به خيال خود مردم را موعظه كرد! حجاج چه كسى بود؟ حجاج كسى بودكه خون يك انسان در نظر او، با خون يك گنجشك هيچ تفاوتى نداشت! به همان‏راحتى كه يك حيوان و يك حشره را بكشند، حجاج يك انسان را مى‏كشت.يك بارحجاج دستور داد و گفت همه مردم كوفه بايد بيايند و شهادت بدهند كه كافرهستند و از كفر خودشان توبه كنند; هر كس بگويد نه، گردنش زده مى‏شود! باترك امر به معروف و نهى از منكر، مردم اين‏گونه دچار ظلمهاى عجيب و غريب واستثنايى و غير قابل توصيف و تشريح شدند.وقتى كه امر به معروف و نهى ازمنكر نشود و در جامعه خلافكارى، دزدى، تقلب و خيانت رايج گردد و بتدريج‏جزو فرهنگ جامعه بشود، زمينه براى روى كار آمدن آدمهاى ناباب فراهم خواهدشد.

البته امر به معروف و نهى از منكر حوزه‏هاى گوناگونى دارد كه باز مهمترينش‏حوزه مسؤولان است; يعنى شما بايد ما را به معروف امر، و از منكر نهى‏كنيد.مردم بايد از مسؤولان، كار خوب را بخواهند; آن هم نه به صورت خواهش وتقاضا; بلكه بايد از آنها بخواهند.اين مهمترين حوزه است; البته فقط اين‏حوزه نيست; حوزه‏هاى گوناگونى وجود دارد.

در مساله امر به معروف و نهى از منكر، فقط نهى از منكر نيست; امر به‏معروف و كارهاى نيك هم هست.براى جوان، درس خواندن، عبادت كردن، اخلاق نيك،همكارى اجتماعى، ورزش صحيح و معقول و رعايت آداب و عادات خوب در زندگى،همه جزو چيزهاى خوب است.براى يك مرد، براى يك زن و براى يك خانواده،وظايف خوب و كارهاى بزرگى وجود دارد.هر كسى را كه شما به يكى از اين‏كارهاى خوب امر بكنيد به او بگوييد و از او بخواهيد امر به معروف است. نهى‏از منكر هم فقط نهى از گناهان شخصى نيست.تا مى‏گوييم نهى از منكر، فورا درذهن مجسم مى‏شود كه اگر يك نفر در خيابان رفتار و لباسش خوب نبود، يكى‏بايد بيايد و او را نهى از منكر كند; فقط اين نيست; اين جز دهم است. نهى از منكر در همه زمينه‏هاى مهم وجود دارد; مثلا كارهايى كه افراد توانادستشان مى‏رسد و انجام مى‏دهند; همين سو استفاده از منابع عمومى; همين‏رفيق‏بازى در مسائل عمومى كشور، در باب واردات، در باب شركتها و در باب‏استفاده از منابع توليدى و غيره; همين رعايت رفاقتها از سوى مسؤولان.يك‏وقت دو نفر تاجر و كاسب هستند و با هم همكارى و رفاقت مى‏كنند، آن يك حكم‏دارد; يك وقت هست كه آن كسى كه مسؤول دولتى است و قدرت و اجازه و امضا دردست اوست، با يك نفر رابطه ويژه برقرار مى‏كند; اين آن چيزى است كه ممنوع‏و گناه و حرام است و نهى از آن بر همه كسانى كه اين چيزها را فهميده‏انددر خود آن اداره، در خود آن بخش، بر مافوق او، بر زيردست او واجب است; تافضا براى كسى كه اهل سو استفاده است، تنگ بشود.

در محيط خانواده هم مى‏شود نهى از منكر كرد.در بعضى از خانواده‏ها حقوق‏زنان رعايت نمى‏شود; در بعضى از خانواده‏ها حقوق جوانان رعايت نمى‏شود; دربعضى از خانواده‏ها بخصوص حقوق كودكان رعايت نمى‏شود; اينها را بايد به‏آنها تذكر داد و از آنها خواست.حقوق كودكان را تضييع كردن، فقط به اين هم‏نيست كه انسان به آنها محبت نكند; نه، سو تربيتها، بى‏اهتماميها،نرسيدنها، كمبود عواطف و از اين قبيل چيزها هم ظلم به آنهاست.

منكراتى كه در سطح جامعه وجود دارد و مى‏شود از آنها نهى كرد و بايد نهى‏كرد، از جمله اينهاست:اتلاف منابع عمومى، اتلاف منابع حياتى، اتلاف برق،اتلاف وسايل سوخت، اتلاف مواد غذايى، اسراف در آب و اسراف در نان.

ما اين همه ضايعات نان داريم; اصلا اين يك منكر است; يك منكر دينى است; يك‏منكر اقتصادى و اجتماعى است; نهى از اين منكر هم لازم است; هر كسى به هرطريقى كه مى‏تواند; يك مسؤول يك طور مى‏تواند، يك مشترى نانوايى يك طورمى‏تواند، يك كارگر نانوايى طور ديگر مى‏تواند.طبق بعضى از آمارهايى كه به‏ما دادند، مقدار ضايعات نان ما برابر است‏با مقدار گندمى كه از خارج واردكشور مى‏كنيم! آيا اين جاى تاسف نيست؟! همه اينها منكرات است و نهى ازآنها لازم است.طبق نهج‏البلاغه، اميرالمؤمنين نهى از اينها را يكى ازمحورهاى اصلى توصيه‏هاى خود قرار داده است.در باب مسؤولان، آن‏طور مشى كردن‏و عمل كردن و دستور دادن و قاعده معين كردن; در باب عموم مردم هم آنها راوادار كردن به حضور، به فعاليت و به احساس مسؤوليت در مسائل اجتماعى، باهمين امر به معروف و نهى از منكر.

وظيفه بزرگى بر دوش ما قرار دارد.اميرالمؤمنين جان مبارك خود را بر سراين كار گذاشت; همچنان كه تمام عمر خود را از وقتى كه مى‏توانست تلاشى بكنداز همان وقتى كه اسلام آورد، از اوان كودكى تا آخر عمر; چه دوران مكه، چه‏دوران مدينه، چه دوران بعد، چه هم در دوران خلافت در همين راه مصرف كرد ويك آن از مجاهدت و تلاش در راه خدا باز نايستاد.

براى انسان والايى كه مى‏خواهد برفراز همه پديده‏هاى عالم وجود پرواز بكندو هيچ چيزى پابند او نباشد و او را اسير نكند، اسوه حقيقى، اميرالمومنين‏است

 

 

 اطلاعیه